پیچ شیروانی سرمته ای چیست؟
پیچ (Screw یا Bolt) ابزار اتصال مارپیچی است که معمولاً از فلز تولید میشود. در زبان فارسی به تمام این ابزارها «پیچ» گفته میشود. اما در زبان انگلیسی بین Screw و Bolt تفاوت وجود دارد. Bolt یک سازه فلزی هستند. که از سوراخی عبور می کند و با مهره محکم میشوند. در حالی که Screw معمولاً بدون مهره و به صورت خودتراش بسته میشود و بیشتر برای اتصال به چوب یا پلاستیک استفاده میشود.
این قطعات به نامهای اتصالات پیچ و مهره یا اتصالات پیچی شناخته میشوند. قسمت بالایی پیچ که برای استفاده از آچار است. گل پیچ نام دارد. پیچها انواع مختلفی دارند. مانند پیچ ششگوش، آلن، استاد بولت، سر متهای، خروسکی، و غیره.
یکی از انواع رایج ، پیچ متری است که میلگردی با رزوه کامل و بدون گل است. این پیچها در ابعاد مختلف از چند سانتیمتر تا ۶ متر تولید میشوند و در صنایع گوناگون کاربرد دارند.
انوع رزوه پیچ ها
خطالراسهای حلزونی پیچها به انواع مختلفی از جمله رزوه مثلثی، مربعی، ذوزنقهای، نیمدایرهای و غیره تقسیم میشوند که سطح استوانهای پیچ را احاطه میکنند.
رزوهها به دو روش اصلی تولید میشوند:
رولینگ (بدون برادهبرداری)
برادهبرداری (حدیدهکاری/ماشینکاری)
رزوه مثلثی یکی از رایجترین و پرکاربردترین انواع رزوه است. که در دو زاویه مختلف تولید میشود: ۵۵ درجه (در استاندارد Whitworth – BSW) و ۶۰ درجه (در استاندارد ISO).
انواع پیچ َA325
پیچهای A325 بسته به نوع مواد در ساخت آنها به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. استاندارد فعلی تنها دو نوع را مشخص میکند، اما پیشتر سه نوع مختلف را تعریف میکرد:
- نوع ۱: فولاد با کربن متوسط یا آلیاژی از فولاد و برنز با کربن متوسط.
- نوع ۲: فولاد مارتنزیتی با کربن کم (که در سال ۱۹۹۱ از استاندارد خارج شد).
- نوع ۳: فولاد ضد زنگ یا فولادهای مقاوم به خوردگی مانند کورتن.
همچنین نسخه T برای پیچهای تمام رزوه استفاده میشود.
تاریخچه پیچ
فرضیههای جدید پیچ ارشمیدس را به پادشاه آشور، سناخریب نسبت میدهند، اما شواهد باستانشناسی نشان میدهند که این اختراع به ارشمیدس در قرن سوم قبل از میلاد نسبت داده میشود. پیچ بهطور رسمی توسط آرشیتاس تارنتوم توصیف شد و تا قرن اول قبل از میلاد پیچهای چوبی در مدیترانه برای صنایعی مانند روغنگیری و شرابسازی استفاده میشد. پیچهای فلزی تا قرن ۱۵ کمتر در اروپا کاربرد داشتند.
در دهههای ۱۷۶۰ و ۱۷۷۰، برادران وایت دستگاهی برای تولید پیچهای چوبی به ثبت رساندند. همچنین جسی رامزدرن در ۱۷۷۷ دستگاه تراشکاری پیچ را اختراع کرد. در سال ۱۸۴۰، پیشرفتهای عمدهای در تولید پیچها حاصل شد و در ۱۸۷۰ با استفاده از دستگاههای اتوماتیک هزینه تولید کاهش یافت. در اوایل قرن ۲۰، پیچهای آلنی و Phillips-head اختراع شدند و استاندارد ISO برای تولید پیچها در دهه ۱۹۴۰ معرفی شد. پیچها انواع مختلفی دارند، اما پیچهای ساده و زاویهدار بیشترین کاربرد را دارند.
انواع پیچها
پیچها دارای تنوع بسیار زیادی هستند و برای کاربردهای مختلف طراحی می شوند. برخی از انواع رایج عبارتاند از:
- پیچ سر شش گوش
- استاد بولت
- آلن
- هرزگرد
- سرمتهای
- اتاقی
- استوانهای
- سرخزینه
- خروسکی
- چوب و امدیاف
- سر چهارگوش
پیچ و مهره در ایران
تاریخچه پیچ و مهره در ایران به نزدیک یک قرن پیش باز میگردد، اما از سال ۱۳۲۰ بهطور رسمی در کشور مورد توجه قرار گرفت. یکی از بنیانگذاران این صنعت در ایران، آقای ابوالفتاح اعتصامی بود که نسبت فامیلی با خانم پروین اعتصامی، شاعر معروف ایرانی داشت. ایشان نزدیک به ۷۰ سال پیش در این زمینه فعالیت کرده و خدمات زیادی به جامعه صنعتی کشور ارائه دادند.
اولین دستگاههای تولید در سال ۱۳۳۳ توسط آقای ارجمند وارد ایران شد. در آن زمان بهصورت پرسی و پرچ تولید میشدند و کیفیت امروزی را نداشتند. پیش از تشکیل اتحادیهها، پیچ و مهره، یراقآلات و ابزار در یک صنف همگن فعالیت میکردند تا اینکه در سال ۱۳۵۱ با تأسیس اتحادیه ابزار، پیچ و مهره به این اتحادیه ملحق شد. در ابتدای انقلاب اسلامی، حدود ۲۵ تا ۳۰ واحد صنفی در این حوزه فعالیت داشتند که این تعداد در سال ۱۳۸۵ با تأسیس اتحادیه به ۳۰۰ واحد رسید و اکنون این رقم به حدود ۸۰۰ واحد صنفی در تهران رسیده است.
امروزه یکی از بزرگترین مراکز پخش در ایران، منطقه میدان قزوین یا دروازه قزوین قدیم است که دهها پاساژ و هزاران پخشکننده، تولیدکننده و فروشگاه در آن مشغول به فعالیت هستند. همچنین اتحادیه نیز در این منطقه واقع است.
قیمت پیچ
-
جنس و مواد اولیه:پیچها معمولاً از فلزاتی مانند فولاد، استیل، آلومینیوم، مس یا آلیاژهای خاص ساخته میشوند. نوع ماده اولیه تأثیر زیادی بر قیمت دارد. فولادی معمولاً ارزانتر از پیچهای استیل یا تیتانیومی هستند.
- نوع پیچ و طراحی: انواع مختلفی دارند که شامل پیچهای خودکار، شش گوش، آلن، متری و بسیاری دیگر میشوند. پیچهای پیچیدهتر یا طراحیهای خاص مانند پیچهای مقاوم به خوردگی یا پیچهای ویژه برای مصارف خاص ممکن است گرانتر باشند.
- اندازه و ابعاد:اندازه (قطر، طول و ضخامت) نیز بر قیمت آن تأثیر میگذارد. پیچهای بزرگتر و پیچهای با ابعاد خاص معمولاً گرانتر از پیچهای کوچکتر هستند.
- میزان تولید و خرید عمده:قیمت پیچها در خریدهای عمده معمولاً کاهش مییابد. تولید انبوه و سفارشات بزرگ میتواند هزینههای تولید را کاهش دهد و بنابراین قیمت نهایی را پایین بیاورد.
- پوشش و روکش: پوششهایی از قبیل گالوانیزه، کروم، یا پوششهای مقاوم به خوردگی مانند پوششهای اپوکسی یا کادمیوم داشته باشند. این پوششها هزینه اضافی به پیچها اضافه میکنند.
- تعداد پیچها:معمولاً در بستهبندیهای مختلفی به فروش میرسند و تعداد موجود در هر بسته میتواند بر قیمت تأثیر بگذارد. خرید عمده میتواند قیمت واحد را کاهش دهد.
- محل تولید و برند: در کشورهای مختلف و برندهای مختلف قیمتهای متفاوتی دارند. تولید داخلی معمولاً ارزانتر از وارداتی یا برندهای معروف خارجی هستند.
-
فرآیند تولید: روشهای تولید نیز بر قیمت آنها تأثیر میگذارند. روشهای پیشرفته و دقیقتر مانند ماشینکاری یا استفاده از ابزار خاص ممکن است قیمت بالاتری داشته باشند.
خرید پیچ
خرید پیچ و مهره نیازمند توجه به عوامل مختلفی است تا اطمینان حاصل شود که به درستی برای پروژه یا کاربرد مورد نظر انتخاب میشوند. تعیین نوع پیچ مورد نیاز: کاربرد: مشخص کنید برای چه کاربردی نیاز است (مثلاً چوب، فلز، پلاستیک یا مصارف صنعتی). نوع : انتخاب بین پیچ خودکار، ششگوش، آلنی، متری، یا دیگر انواع آن باید بر اساس نیاز انجام شود. وجود یا عدم وجود مهره: آیا نیاز به مهره یا واشر همراه دارد؟ (برای اتصالات قویتر معمولاً مهره و واشر استفاده میشود).
- بررسی جنس : از مواد مختلفی تولید میشوند (مانند فولاد، استیل، آلومینیوم، برنج و غیره). استیل ضدزنگ: برای محیطهای مرطوب یا در معرض خوردگی. فولاد گالوانیزه: برای کاربردهای معمولی و مقاومت متوسط در برابر زنگزدگی. تیتانیوم یا آلیاژهای مقاوم: برای کاربردهای خاص مانند صنایع هوافضا.
- اندازه و ابعاد پیچ:مشخص کنید که چه طول و قطری برای پروژه مورد نیاز است. توجه کنید که پیچهای کوتاهتر و نازکتر برای اتصالات سبک و پیچهای بلندتر و ضخیمتر برای بارهای سنگین مناسب هستند.
- انتخاب سر پیچ: مختلفی دارند (ششگوش، آلن، تخت، گرد، چهارسو، دوسو و غیره). انتخاب سر پیچ باید با ابزار در دسترس شما سازگار باشد. سر تخت برای اتصالاتی که ظاهر هموار نیاز دارند و سر ششگوش برای قدرت بیشتر مناسباند.
- بررسی پوشش پیچ: پوشش گالوانیزه: برای جلوگیری از زنگزدگی. پوشش کروم: برای ظاهر زیبا و مقاومت در برابر خوردگی. پوششهای مقاوم به حرارت و شیمیایی: در شرایط خاص مانند صنایع پتروشیمی.
- بررسی استاندارد و کیفیت: اطمینان حاصل کنید که پیچ مطابق با استانداردهای بینالمللی (مانند ISO، DIN، ASTM) تولیدمی شود. از برندهای معتبر خرید کنید تا از کیفیت و دوام مطمئن باشید.
- توجه به تعداد و بستهبندی: بستهبندیها معمولاً تعداد مشخصی دارند. تعداد مورد نیاز را تخمین بزنید تا از خرید کم یا زیاد جلوگیری کنید.
- توجه به قیمت و بودجه: قیمت پیچ به عوامل مختلفی مانند جنس، نوع و استاندارد بستگی دارد. قیمت را از چند منبع مختلف استعلام کنید تا بهترین کیفیت را با قیمت مناسب تهیه کنید.
انواع پیچ های شیروانی
- پیچ سرمته ای شیروانی
- پیچ سرمته ای واشردار
- پیچ سرمته ای سر تخت
- پیچ شیروانی نوک مته ای بوکسی
- پیچ شیروانی نوک تیز
- پیچ شیروانی چهارسو سرمته ای
پیچ سرمتهای شیروانی:
پیچهای سرمتهای شیروانی نوعی پیچ تخصصی هستند. که شباهت زیادی به خودکار دارند. ضخامت معمولاً 6 میلیمتر است. و طول آنها بسته به نیاز، بین 1.5 تا 15 سانتیمتر متغیر است. ویژگیها گل پیچ به دو شکل رایج تولید میشود. بکسی (آچارخور): برای باز و بسته کردن با آچار. پیچگوشتیخور (دوسو یا چهارسو): مناسب برای استفاده با پیچگوشتی دستی یا برقی.
نوک متهای: نوک پیچ طراحی متهای دارد که امکان سوراخکاری و نفوذ مستقیم در دیوار، فلز، یا سطوح دیگر را بدون نیاز به دریل فراهم میکند. جنس و مقاومت: پیچهای سرمتهای شیروانی از آلیاژ گرم ساخته میشوند. که مقاومت بالایی در برابر رطوبت، گردوغبار، و شرایط محیطی نامساعد ایجاد میکند. این ویژگی باعث میشود این پیچها در پروژههایی که در معرض عوامل جوی قرار دارند، عملکرد قابلاعتمادی داشته باشند.
پیچهای سرمتهای واشردار ساده
پیچهای سرمتهای واشردار ساده مشابه پیچهای سرمتهای معمولی هستند. اما با یک تفاوت کلیدی: وجود یک واشر پلاستیکی با روکش فلزی در زیر گل پیچ. این واشر باعث افزایش مقاومت و دوام پیچ در برابر فشار و ارتعاش میشود. این پیچها ضخامتی برابر با 4.2 میلیمتر دارند. طول پیچها بسته به نیاز، از 1.2 تا 10 سانتیمتر متغیر است. برای باز و بسته کردن این پیچها، از سری پیچگوشتیهای دوسو یا چهارسو استفاده میشود.
وجود واشر پلاستیکی-فلزی: این طراحی باعث توزیع یکنواخت فشار میشود و از آسیب دیدن سطح مورد اتصال جلوگیری میکند. واشر پلاستیکی همچنین به آببندی کمک می کند و از نفوذ آب و رطوبت جلوگیری میکند. کارایی بالا: مناسب برای استفاده در سازههایی که در معرض ارتعاش یا عوامل جوی مانند باران و رطوبت قرار دارند.
پیچهای سرمتهای سرتخت
پیچهای سرمتهای سرتخت معمولاً با ضخامت 3.5 تا 4.8 میلیمتر و در طولهای مختلف از 1.2 تا 10 سانتیمتر تولید و عرضه میشوند. این نوع پیچها برای مواقعی استفاده میشوند که بخواهیم اتصالات انجامشد مخفی بمانند. زیرا گل پیچ به طور کامل داخل سطح کار قرار میگیرد و ظاهری یکنواخت ایجاد میکند.
پیچ شیروانی نوک متهای بکسی
پیچهای شیروانی نوک متهای بکسی بهطور زیادی برای اتصال سازههای فلزی، سقفها، و شیروانیها استفاده میشوند. گل این پیچها به شکل ششضلعی طراحی شد. که امکان باز و بست کردن آن را با آچار یا دریلهای مناسب فراهم میکند. هنگام استفاده از این پیچها، نیازی به دریل برای سوراخکاری اولیه نیست. زیرا نوک متهای آنها بهگونهای طراحی شد که بهراحتی سطح موردنظر را سوراخ کند و فرو میرود.
پیچ شیروانی نوک تیز
پیچهای شیروانی نوک تیز عمدتاً برای اتصال صفحات گالوانیزه شیروانی استفاده میشوند که جنس آنها از گالوانیزه سرد است. این ویژگی باعث افزایش مقاومت پیچها در برابر بارندگی و رطوبت میشود. پیچهای نوک تیز بهویژه در مناطقی مانند شمال کشور که بارش زیاد است، کاربرد فراوان دارند. نوک تیز این پیچها به آنها این امکان را میدهد که به راحتی و بدون نیاز به سوراخکاری اولیه، در سطوح مختلف فرو بروند و اتصال محکمی ایجاد کنند.
پیچ شیروانی چهارسو سرمتهای
پیچهای شیروانی چهارسو سرمتهای از گالوانیزه سرد تولید میشوند و معمولاً رنگ آنها نقرهای است. این پیچها برای اتصال سطوح مختلف مانند ورقهای فلزی و مصالح دیگر استفاده میشوند. برای باز و بست کردن این پیچها، از پیچگوشتیهای چهارسو استفاده میشود، که باعث سهولت در نصب و استفاده میشود.